Mae gan fam gyfrifoldeb rhiant am ei phlentyn yn awtomatig. Mae gan dad hefyd gyfrifoldeb rhiant awtomatig os oedd yn briod mam y plentyn ar amser genedigaeth y plentyn (neu yn yr Alban, pan genhedlwyd y plentyn).
Os nad yw tad biolegol yn briod gydar fam, nid oes ganddo gyfrifoldeb rhiant yn awtomatig, hyd yn oed os oedd yn byw gyda'r fam am amser hir. Mae pedair ffordd y gall tad biolegol di-briod gael cyfrifoldeb rhiant:
- Priodi mam y plentyn
- Cofrestru genedigaeth y plentyn gyda'i enw ar y dystysgrif geni. Os yw tystysgrif y plentyn wedi'i gofrestru yn barod, yna bydd rhaid i'r tad ail gofrestru. Bydd angen caniatd y fam i wneud hyn ac ni all unrhyw dad arall fod wedi'i enwi ar y dystysgrif yn barod
- Gwneud cytundeb Cyfrifoldeb Rhiant gyda'r fam. Yn yr Alban, gelwir hyn yn Gytundeb Cyfrifoldeb Rhiant a Hawliau Rhiant
- Cael gorchymyn llys. Dyfarniad swyddogol a wneir gan lys yw gorchymyn llys. Mewn egwyddor, gall gydnabod bod gan dad gyfrifoldeb rhiant hyd yn oed pan na fydd y fam am i hyn ddigwydd.
Gall tad gael cyfrifoldeb rhiant heb erioed fyw gyda'r fam.
Beth am lys rieni?
Nid yw ysgaru neu wahanu yn golygu bod eich cyfrifoldeb rhiant yn dirwyn i ben. Rydych yn parhau gyda'r un hawliau a chyfrifoldebau am eich plentyn os byddwch yn byw gyda hwy ai peidio. Golyga hyn os byddwch yn dod yn lys riant drwy briodi rhywun sydd chyfrifoldeb rhiant am blentyn, nid ydych yn dod i rannu'r cyfrifoldeb hwnnw yn awtomatig.
