Yr adran yma

Byw gyda'ch gilydd ond heb briodi?

Nid yw pobl sy'n byw gyda'i gilydd yn gweddu'n hawdd i'r system gyfreithiol. Mewn rhai rhannau o'r gyfraith byddwch yn cael eich ystyried fel pe baech yn briod, ac mewn rhannau eraill cewch eich trin yn wahanol.

Yng Nghymru a Lloegr, nid yw byw gyda'ch gilydd yn rhoi unrhyw hawliau cyfreithiol, dyletswyddau na chyfrifoldebau i chi tuag at eich gilydd. Ond mae dal gennych gyfrifoldeb ariannol am eich plentyn, hyn yn oed os nad oes gennych gyfrifoldeb rhiant.

Os ydych yn gwahanu ac y gallwch gytuno ar eich trefniadau eich hunan, ni fydd angen i chi fynd i'r llys i gael gorchymyn ynglŷn ag arian neu'ch plant. Ni allwch wneud cais am gynhaliaeth ariannol ar eich cyfer chi eich hun gan y rhiant arall, ond gallwch wneud cais am gynhaliaeth ar gyfer eich plentyn. Hefyd, os bydd un ohonoch yn marw, nid oes gan y rhiant arall yr hawl i etifeddu eu heiddo yn awtomatig.

Yn yr Alban mae gennych rywfaint o hawl i wneud cais am fantais ariannol neu anfantais, ble mae un rhiant wedi elwa o'r cyfraniadau ariannol a wnaed gan y llall o ganlyniad i fyw gyda'i gilydd.

  1. Trefniadau ar gyfer y cartref
  2. Pwy sy'n berchen beth?

Trefniadau ar gyfer y cartref

Gall trefnu eich hawliau yn y cartref teuluol fod yn anodd. Mae gan y llysoedd bwerau cyfyngedig ynglŷn beth mae bob person yn berchen arno ac yn ei gael. Fel arfer, golyga hyn bod rhaid i chi seilio eich cyfran or cartref ar beth rydych wedi'i gytuno arno gyda'ch gilydd a pha gyfraniad mae'r ddau ohonoch wedi'i wneud i'r cartref. Yn aml mae'n anodd profi beth mae'r ddau ohonoch wedi'i ddweud neu ei wneud yn y gorffennol.

Darllenwch ein hadran hawliau ac opsiynau cartref am fwy o wybodaeth am eich sefyllfa gartref.

Pwy sydd yn berchen ar beth?

Os ydych chi a'r rhiant arall wedi byw gyda'ch gilydd ond heb briodi, bydd y llysoedd yn defnyddio egwyddorion cyffredinol i benderfynu pwy sydd yn berchen ar beth.

  • Os ydych wedi talu am rywbeth, chi sy'n berchen arno, heblaw eich bod wedi ei roi i'r person arall fel anrheg.
  • Os ydych wedi prynu rhywbeth gyda'ch gilydd ac wedi rhannu'r gost yn gyfartal, yna mae'n eiddo i'r ddau ohonoch.
  • Os byddwch wedi prynu rhywbeth allan o gronfa ar y cyd ac nid yw'n glir pwy gyfrannodd beth i'r cronfeydd hyn, yna rydych yn berchen arno yn gyfartal.
  • Os ydych wedi cyfrannu mwy at rywbeth rydych wedi ei brynu gyda'ch gilydd, dyna faint ohono fyddwch yn berchen arno.
  • Os bydd y ddau ohonoch wedi cyd-gyfrannu eich arian i gyfrif banc, sydd wedi ei sefydlu i ddelio threuliau cartref ar y cyd, byddwch yn berchen ar hanner bob un, oni bai eich bod wedi gwneud cytundeb am gael cyfraniad anghyfartal.

Efallai bydd rhai achosion ble nad yw'r rheolau hyn yn gymwys, felly dylech gael cyngor cyfreithiol cyn gwneud penderfyniad. Mae'n werth ceisio dod i gytundeb rhwng eich gilydd oherwydd bod y gost o weithio allan pwy yn gyfreithiol sy'n berchen ar beth yn aml yn fwy na gwerth yr eiddo. Cofiwch, ni allwch gael cymorth cyfreithiol i'ch helpu gyda'r math yma o gais.