Os ydych yn briod (neu'n mewn partneriaeth sifil) Yng Nghymru neu yn Lloegr
Os ydych yn briod (neu mewn partneriaeth sifil) a dim ond enw un rhiant sydd ar y gweithredoedd eiddo, fel arfer bydd yr hawl gan y ddau ohonoch i barhau i fyw yn yr eiddo hyd nes cewch ysgariad, diddymiad o'ch partneriaeth sifil neu wahaniad barnwrol.
Gellir newid yr hawliau hyn drwy orchymyn llys felly ni ddylech ddibynnu ar hyn ym mhob sefyllfa. Dylech siarad gyda chyfreithiwr neu arbenigwr cartrefu os ydych yn ansicr o'ch hawliau.
Os ydych yn briod (neu mewn partneriaeth sifil) Yn yr Alban
Mae gan yr Alban 'hawliau preswylio'. Mae hyn yn golygu os nad ydych yn berchen ar y cartref eich hunan, gallwch dal aros yno neu ddychwelyd iddo. Gallwch hefyd fyw yno am hyd at ddwy flynedd ar ôl i chi stopio byw gyda'ch gilydd fel cwpl, oni bai bod gorchymyn llys yn eich gwahardd.
Ni ellir gwerthu'r tŷ tra bor ddau riant yn byw yno oni bai bod y ddau yn cytuno i werthu neu fod un rhiant yn cael gorchymyn llys.